کد خبر: ۵۴۲۹۹
تعداد بازدید: ۱۹۵۵
تاریخ انتشار: ۲۲ اسفند ۱۳۹۵ - ۰۹:۱۱
سناریوی توسعه صنعت گردشگری در کشور سال‌هاست به دست مدیران و مسئولان گوناگون به معرفی روایت‌ها و برنامه‌های رنگارنگ قلم‌فرسایی می‌شود و بی‌شمار شخصیت‌ اصلی و فرعی و سیاهی لشگر طی 3 دهه در این راه قدم گذاشته‌اند.
با نگاهی اجمالی به نتایج ادوار گذشته و وعده‌هایی که بسیاری از آن‌ها در مراحل ابتدایی یا طی فرایند اجرا ناتمام ماند، درمی‌یابیم که این صنعت بیش از هر چیز از ناحیه رویکرد آسیب دیده است. 

تخصیص هزاران میلیارد بودجه کشور اساساً هیچ تناسبی با حجم ناچیز از مراسم آیین گشایش مراکز تفریحی، اقامتی و سامانه‌های حمل‌‌و‌نقل در این سال‌ها ندارد. این درحالی است که در این اثنا بیابان‌های خشک امارات، روستا‌های دورافتاده ترکیه و خیابان‌های سرد ارمنستان از گردشگر پر و خالی می‌شدند. آنچه بیش از همه خاطر ناظران و کارشناسان حوزه اقتصاد کلان را از این بی‌نظمی آزرده می‌کند، تبعاتی است که این اختلال در صنعت کشور دارد. از سوی دیگر دستاورد‌هایی که در پی توسعه این شاخه در صنایع مختلف حاصل خواهد شد به‌ قدری است که در بسیاری از کشور‌های منطقه و جهان به‌عنوان اصلی‌ترین کارت تجارت از آن یاد می‌شود. 

تنش و منازعات منطقه‌ای در عصر حاضر همواره مبنایی بوده است تا تصمیم‌گیران و سیاستگذاران کلان سیاسی و اقتصادی از این بزنگاه‌ها به‌منظور برپایی برنامه‌های اجرایی خود استفاده کنند. این بدین معناست که بحران در مرزهای سرزمین رقیب تهدیدی است که در پی سیاست‌های جایگزین به فرصت‌هایی تعیین‌کننده بدل می‌شود. ایران در حال حاضر بی‌تردید تنها کشوری است که از آشفتگی‌های منطقه‌ای کوچک‌ترین گزندی را در مرز‌های خود تجربه نکرده است و بر خلاف ما، تمام سرزمین‌های همسایه به‌نحوی طعم جنگ و خشونت کنونی را مزه کرده‌اند. این شرایط به‌طور قطع این ظرفیت را حاصل می‌کند که ایران بالاخره جایگاه اصلی صنعت گردشگری خود را در منطقه و جهان تثبیت کند. اما به‌راستی ظرفیت این حرکت تا چه اندازه در زیرساخت‌های گردشگری، اقامتی و حتی حمل‌و‌نقلی کشور موجود است؟

ترکیه یکی از موفق‌ترین کشور‌ها در حوزه صنعت گردشگری به ‌شمار می‌رود و آمار‌های موجود نیز به‌روشنی گویای این مطلب است. رشد تصاعدی و چشمگیر گردشگر در این کشور طی سال‌های اخیر درست با جریان توسعه فاکتور‌های کلیدی همچون ساخت‌و‌ساز، تجارت و نرخ تولید ناخالص نیز روندی موازی و هم‌راستا داشته است. ساخت و توسعه این صنعت در ترکیه تقریباً از اواسط دهه 70 میلادی کلید خورد و این درحالی بود که در آن زمان تنها 118 شرکت آژانس مسافرتی در این کشور فعالیت می‌کرد. تنها پس از 2 دهه این تعداد شرکت به حدود 4 هزار و 200 آژانس مسافرتی رسید. 

هم‌اکنون این آمار حدود 8 هزار و 200 آژانس فعال را در این کشور نشان می‌دهد و همین نکته به تنهایی گویای عزم جدی و ملی در توسعه این صنعت است. در ترکیه بیش از 18 هزار و 700 هتل وجود دارد و تنها در استانبول به‌عنوان پایتخت اقتصاد تجارت این کشور حدود 4 هزار و 200 هتل به چشم می‌خورد. 

بالاگرفتن درگیری‌های منطقه‌ای در مرز‌های ترکیه و وقوع تحرکات تروریستی در شهر‌های مهم این کشور سبب شد در 6 ماه دوم سال 2016 شرایط وارد مراحل بحرانی‌تری شود. کودتا، تیر‌اندازی‌های پراکنده و انفجار بمب در فرودگاه، ورزشگاه و میادین اصلی همگی دست به دست هم داد تا بسیاری از آژانس‌های هوایی و بنگاه‌های گردشگری در سراسر جهان دست‌کم تا اطلاع ثانوی از مجرا‌های هوایی و امکانات گردشی این کشور چشم‌پوشی کنند. بنابراین ظرفیت یکی از مهمترین منابع درآمد ترکیه که در زمینه ترانزیت و توقف مسافران فرودگاهی‌ مطرح بود تا حد زیادی در سایه حوادث یادشده دچار خدشه شده است. 

وجود تسهیلات گسترده نظیر عوارض شهرداری مقرون‌به‌صرفه و تعرفه‌های تشویقی شهرداری در ساخت‌و‌ساز حوزه گردشگری ایران، عرصه هموار و مطلوبی برای متولیان صنعت ساختمان دست و پا کرده است. تعداد هتل‌های موجود در تمام کشور چیزی بیش از یک‌هزار و 100 هتل است که از این تعداد بیش از یک‌صد هتل 4 و 5 ستاره در مرحله بهره‌برداری قرار دارد. ناگفته پیداست که زیرساخت‌های گردشی و اقامتی تمام کشور از جزایر زیر پونزی ترکیه نظیر بودروم و آنتالیا نیز کمتر است! آمار و ارقام نشان می‌دهد که ظرفیت‌های اقامتی حتی در تهران به‌عنوان یکی از مهمترین شهر‌های کشور کفاف گردشگران و مسافران روز‌های عادی کشور را هم نمی‌دهد. تعداد محدود و معدل پایین کیفیت هتل‌ها در پایتخت نشان از ضعف بحرانی زیرساخت‌‌ها در این شهر است.   

آنچه با بررسی گزاره‌های یادشده و برایند حوزه گردشگری کشور طی چند سال اخیر به نظر می‌رسد فقدان برنامه صحیح و مدون در توسعه این صنعت در کشور است. سؤال اینجاست که برنامه دولت برای رشد آمار توریست در کشور چیست و چه طرح جامعی برای جذب سرمایه‌های موجود در حوزه گردشگری کشور‌های منطقه در دست است؟ ایران طبق آمار و تحلیل بسیاری از کارشناسان ذی‌ربط در جهان یکی از مستعدترین کشور‌ها در حوزه گردشگری است و تمام ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و تفریحی در آن وجود دارد. بنابراین برنامه‌ریزی به‌منظور رشد این صنعت بکر مطلقاً پیچیده نیست و تنها مستلزم روحیه‌ای خدمتگذار و مسئول است تا یک بار برای همیشه اقتصاد تک‌محصولی و نفتی شاهد صنایع نو و آینده‌داری همچون گردشگری باشد. 

حجم پروژه‌های قابل پیش‌بینی و کاستی‌های موجود در این حوزه بر این مطلب صحه می‌گذارد که آغاز طرح ملی توسعه صنعت گردشگری در کشور بی‌تردید در خروج صنعت ساختمان و ساخت‌و‌ساز از رکود چندساله نیز نقشی محوری خواهد داشت. 

در این زمینه به‌طور شفاف باید به پدیده گردشگری اسلامی اشاره کرد که نمونه موفقی از آن را در ترکیه شاهد هستیم. طبق آمار بانک جهانی پیش‌بینی می‌شود، رقم هزینه‌های گردشگران اسلامی در جهان تا سال 2020 میلادی به بیش از 192 میلیارد دلار در سال برسد که آماری بسیار چشمگیر است. 

حال باید دید که ایران به‌عنوان یکی از مهمترین کشور‌های جهان اسلام که از منظر ظرفیت‌های طبیعی و گردشگی هیچ رقیبی در منطقه ندارد، تا چه اندازه در این مسیر موفق عمل خواهد کرد. آمار یک‌میلیارد 800 میلیون مسلمان در سطح دنیا حاکی از دومین گروه مذهبی در جهان پس از مسیحیت است که به‌پشتوانه برنامه‌ریزی مدون و دقیق بستر رشد اقتصاد کشور و خروج از رکود طولانی‌مدت خواهد بود.

مرضیه اکبری/مشاور برندینگ و بهره برداری از مگاپروژه های ساختمانی
بازدید از صفحه اول
نام:
ایمیل:
* نظر: